Türkiye’nin ilk yurtdışına giden askerleri ve şehitlerimiz
Fahri Sarrafoğlu(İstanbul Seyyahı)
Şehitlikler bizim için onur tablomuzdur. Türkiye’nin her ilinde bir şehit ve şehitlik vardır. Çanakkale Şehitlerimizi biliyoruz ama ya KKTC şehitlerimizi ya da daha eskiye gidelim Kore Şehitlerimizi acaba biliyor muyuz? Kore’ye giden, Kıbrıs Barış Harekatına katılan ve gazi olarak geri dönen askerlerimiz var. O askerlerimizden bugün yaşayanlara uzun ömürler diliyoruz, şehitlerimize de Allah’tan rahmet. İstanbul’da dedim acaba Kore şehitlerimizle ilgili bir anıt var mı diye yola çıktık. Galata Kulesi’nin dibinde kenarda kalmış da olsa bir anıt bulduk. İşte Kore şehitlerimiz ve Kore anıtı hakkında sizler için derlediklerimiz. Detaylar şöyle:
İLK KEZ YURT DIŞINA ASKER GÖNDERİYORUZ
25 Haziran 1950’de başlayan dünya ölçeğinde soğuk savaş döneminin ilk sıcak çatışması olarak kabul edilen Kore Savaşı, aynı coğrafyada, birbirine düşman iki farklı ideolojiyi benimseyerek kurulan Kore Demokratik Cumhuriyeti (Kuzey Kore) ve Kore Cumhuriyeti (Güney Kore) arasında başlayan bir savaştır. Bu savaşta birçok ülke ülkelerden birine destek olmak için askerlerini iki Kore’ye göndermiştir. Türkiye’de bu ülkelerden biridir. Bu savaş Türkiye’nin NATO’ya kabulüne de sağlamıştır. Türkiye NATO’daki yerini ilk defa kendi sınırları dışında ABD askerinin yanına destek olmaları için gönderdiği askerler ile garantilemiştir. Türkiye bu hamlesi ile uluslararası arenada bende yer almak istiyorum dediğini düşünebiliriz.
BUSAN’DAKİ BM ANITSAL MEZARLIĞI’NDA ŞEHİTLERİMİZ
Kore Savaşı’nda yaşamını yitiren Birleşmiş Milletler (BM) Çokuluslu Gücü askerlerinin naaşları Busan’da bulunan BM Anıtsal Mezarlığında bulunmakta. Naaşların arasında kardeş ülke olarak Güney Kore tarafından kabul edilen Türkiye’nin de savaşta kaybettiği 721 şehitten 462’sinin kabri yer almakta. 133 bin metrekarelik 11 ülkeden 2 bin 319 askerin kabri bulunuyor.. Alanda ABD, İngiltere, Türkiye, Avusturalya, Kanada, Fransa, Hollanda, Norveç gibi birçok ülkeden askerlerin kabirleri de var.‘’Mezarlıkta Kore Savaşı’nda gazi olup öldükten sonra buraya defnedilmek isteyenler için de “Gazi Mezarları Alanı” bulunuyor. Bu alana gömülmek isteyen gazilerin naaşları, uluslararası komisyonun onayıyla vefatlarının ardından mezarlığa defnediliyor.’’
DÜNYADA KURULAN TEK MEZARLIK BURASI
Anıtsal mezarlığında bir ‘’Anma Duvarı’’ da bulunmakta. Duvarda savaşta hayatını kaybeden 40 bin 896 BM askerinin adları yazmaktadır. Kore Savaşı Anıtsal Mezarlığı, dünyada BM tarafından kurulan tek mezarlık olma özelliğini taşıyor.
İSTANBUL GALATA’DA KORE SAVAŞI İÇİN YAPILAN ANIT
İstanbul’da Şişli’de Kore Şehitleri caddesi bulunduğu gibi 2013’te Dünya Kültür Expo programı kapsamında ‘’İpekyolu Dostluk Kaidesi’’ olarak bir anıt dikildi. Açılışa İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Kadir TOPBAŞ ve Gyeongsangbuk-Do valisi Kim KWAN YONG katıldı.
ANKARA’DAKİ ANIT DAHA GÖRKEMLİ
Korede Savaşan Türk Askerleri Anıtı, Ankara’da Kore Savaşı sırasında hayatını kaybetmiş olan Türk askerlerinin anısına yapılmış olan, 1973 yılında açılan anıt. Anıt 2010 yılında yenilendi.
AYNI ÇOĞRAFYADA BİRBİRİNE DÜŞMAN İKİ FARKLI İDEOLOJİ
İki Dünya Savaşı sonrası yeniden şekillenen dünyada, Kore savaşı iki farklı ideolojiye sahip iki körenin kurulmasını sağlamıştır. Kore artık ikiye ayrılmıştır: Kuzeyde SSCB gözetiminde sosyalist bir devlet kurulurken, güneyde ABD gözetiminde olan kapitalist bir devlet kurulmuştur. Birleşmiş Milletlerin yürüttüğü birleştirme planı ise olumsuz yanıt almış hatta 25 Haziran 1950’de iki devlet arasında çatışmalar başlamıştır. Çatışmalar başlar başlamaz ABD bölgeye askerini göndermiş ve BM’e üye olan ülkelerden destek talep etmiştir. Türkiye ABD’nin yardım çağrısına kanıtsız kalmamış ve savaşın başlangıcından 1 ay sonra, 25 Temmuz 1950’de, fiili olarak Kore’ye askerlerini göndermiştir.
MUHALEFET TARAFINDAN ELEŞTİRİLEN HAREKET KAMUOYU TARAFINDAN DESTEKLENMİŞTİR
Türkiye hükûmetinin 25 Temmuz 1950’de TBMM’ye danışmadan gönderilmesi muhalefet tarafından o dönem eleştirilmiştir. Menderes hükumeti Kore’ye asker gönderilmesinin NATO üyeliği için iyi bir fırsat olduğunu düşündüğü için, muhalefetin itirazına rağmen kararından vazgeçmemiştir. ‘’Türkiye’nin Kore Savaşı’na katılması konusunda hükûmetin ve basının olumlu tavrı, bir süre sonra kamuoyu desteği görmeye başlamıştır. Üniversite gençliği, sendikalar ve partiler basta olmak üzere toplumun farklı kesimlerinden kararı destekleyen eylemler ve komünizmi Tel’in mitingleri yapılmıştır (Komünizmi Tel’in Mitingleri, 27 Ağustos 1950: 1; Komünizmi Tel’in İcin Gençliğin Toplantısı, 5 Ağustos 1950: 1; İşçi Sendikaları Birliği Kongresi Dün Topladı, 31 Temmuz 1950: 1). Bu destek özellikle Türk birliğinin hazırlıkları, Kore’ye sevki ve cephede fiili olarak savaşmaya başlamasının ardından artmış̧ ve toplumsal tabana yaygınlaşmıştır. Bunun en bariz örneklerinden birisi, Türk tarihinde önemli savaş̧ ya da çatışmalar için marş besteleme geleneğinin Kore Savası için de geçerli sayılmasının bir göstergesi olarak Kore Birliği için marş bestelenmesidir (Yazıcı, 1963: 68).’’
GÖNÜLLÜLÜK KAMPANYALARI SAYESİNDE GİDEN ASKERLER
Üniversite gençliğinin, sendikalar ve partilerin olumlu yaklaşımları hükümetin köreye asker göndermesini kolaylaştırmıştır. Ayrıca gidecek olan askerler gönüllü askerlerdir. Askerler gönüllülük kampanyaları ile seçiliyorlardır. ‘’Kampanya, Demokrat Parti İstanbul Milletvekili Semihi Yürüten’in oğlu Tevfik Semihi Yürüten tarafından 2 Temmuz 1950’de başlamıştır. Zamanla Türk halkı Uzakdoğu’daki savaşı kendi ülkesi söz konusuymuşçasına benimsemiştir. Türkiye, savaşa katılma kararının ardından ilk kafileyi 25 Eylül 1950’de 5 100 kişi olarak İskenderun Limanından Kore’ye uğurlamıştır. Ateşkesin ilan edildiği 1953’e kadar Kore’ye toplam, 24.822 asker göndermiştir. Türkiye’nin bu savaştaki zayiatı, 721 şehit, 175 kayıp, 2147 yaralı olmak üzere toplam 3043 kişi olarak gerçekleşmiştir (Erkilet, 1975: 417-444).’’
KAYNAK:
https://tr.geoview.info/kore_sehitleri_caddesi,32923363w
https://www.haberler.com/guncel/galata-meydani-na-ipek-yolu-dostluk-aniti-5006255-haberi/
https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1090626
