DEV BİR KİTABIN SAYFALARI ARASINDA YOLCULUK:
Fahri Sarrafoğlu (İstanbul Seyyahı)
– (İstanbul’un Sırları: 671)
Kartal Belediyesi tarafından 29 Kasım 2017 tarihinde ziyarete açılan müze, Türkiye’nin masal temalı ilk müzesi olma özelliğini taşıyor. İstanbul’un havası en temiz noktalarından biri olarak bilinen Yakacık semtinde, asırlık çınarların gölgesinde yer alan bu müze; sadece çocuklara değil, masalların büyülü dünyasını özleyen her yaştan ziyaretçiye hitap ediyor. Müzenin bulunduğu Yakacık, Sultan Abdülaziz döneminden beri bir mesire alanı olması ve havasının şifalı olmasıyla biliniyor.
Mimari, Tasarım ve Kuruluş Hikayesi
Bugün masal diyarına dönüşen bu mekân sıfırdan inşa edilmemiştir. Yapı, Yakacık Çarşı Mahallesi’ndeki koruluk içinde bulunan, yıkılmaya yüz tutmuş iki katlı bir binanın restore edilmesiyle hayat bulmuştur (Kaynak: Restorasyon ve dönüşüm raporları).
Müzenin mimari kurgusu en dikkat çekici özelliklerinden biridir. Sahne tasarım sanatçısı Ayhan Doğan tarafından tasarlanan bina, devasa bir “Pop-Up” (açılır-kapanır) kitap formunda, başlı başına bir sanat objesi olarak kurgulanmıştır. Ziyaretçiler kapıdan içeri adım attıklarında kendilerini bir kitabın sayfaları arasında geziyormuş gibi hissederler.
Ziyaretçilerin gerçek dünyadan masal dünyasına geçişini simgelemek amacıyla, müzenin girişindeki bekçi kulübesi bile “Pinokyo’nun Evi” şeklinde tasarlanmıştır. Resmi kayıtlara göre bu büyülü mekânın Müdürü Adem Uçar, Küratörü ise oyuncak müzesi konusundaki birikimiyle tanınan şair ve yazar Sunay Akın’dır.
Koleksiyon ve Öne Çıkan Eserler
Hem Türk edebiyatının hem de dünya klasiklerinin izlerini taşıyan koleksiyon şu nadide parçalardan oluşur:
- Nadir Kitaplar: Türk ve dünya edebiyatının ilk basım masal kitapları sergilenmektedir. Hans Christian Andersen’in 1850 yılında Danimarka’da basılan ilk resimli kitabı ile Denizci Sinbad masallarının çok eski edisyonları koleksiyonun en değerli parçalarındandır. Ayrıca müzenin ikinci bölümündeki özel bir vitrinde, Kilisli Muallim Rıfat tarafından 1916 yılında Osmanlıca olarak basılan kıymetli “Kitab-ı Dede Korkut” eseri yer almaktadır (Kaynak: Müze envanter kayıtları ve akademik tezler).
- Tarihi Oyuncaklar: Sunay Akın’ın dünyanın dört bir yanındaki koleksiyonerlerden topladığı, masal kahramanlarını betimleyen tarihi oyuncaklar bölümlere ayrılmış vitrinlerde sunulur.
- Heykeller: Müze bahçesinde ve içinde Pamuk Prenses ve Yedi Cüceler, Külkedisi (Cinderella), Heidi, Hansel ve Gretel, Pinokyo ve Keloğlan gibi ikonik karakterlerin heykelleri bulunur.
- Özel Köşe: Kitaplık bölümünde yer alan Hans Christian Andersen heykeli, Türkiye’de bu yazara ait yapılmış ilk heykel olma özelliğini taşır.
Müzenin Bölümleri ve Etkinlik Alanları
- Giriş Bölümü: “Masal okumanın tarihi” üzerine kurgulanmıştır. Burada bebek evleri (dollhouse) ve minyatür kitaplar sergilenir.
- Bodrum Katı (Korsan Mağarası): İlk olarak Kartal Belediyesi kreş öğrencileri tarafından keşfedilen bodrum katında, dev korsanların yer aldığı bir “mağara” ve “deniz korsanları” teması bulunmaktadır (Kaynak: Yerel basın ve ziyaretçi anıları).
- Teknolojik Tarih (Laterna Magica): Çizgi filmlerin ve modern sinemanın atası sayılan, teknoloji tarihi meraklıları için de araştırma konusu olan “Büyülü Fenerler” (Laterna Magica) ve bunların nadir cam filmleri burada yer alır.
- Atölye ve Sahne: Müze bünyesinde çocukların yaratıcılıklarını geliştirebilecekleri bir atölye binası ile masal dinletilerinin ve tiyatro gösterilerinin yapıldığı bir sahne mevcuttur.
Eğitim, Başarılar ve Sosyal Etki
Müzenin küratörü Sunay Akın, açılış konuşmasında müzenin felsefesini şu cümleyle özetlemiştir: “Türkiye’nin geleceği politikacıların vaatlerinde değil, çocukların hayallerindedir.”
- Ziyaretçi Sayısı ve Turizm Etkisi: Kartal Belediyesi verilerine göre müze, açılışından kısa bir süre sonra 190 ziyaretçi sayısına ulaşmıştır. Akademik makalelerde müzenin pandemi öncesi ve sonrası dönemdeki popülaritesinin sürdürülebilirliği, bölgedeki “kültürel turizm” potansiyelini artıran ana unsurlardan biri olarak gösterilmiştir.
- Ödüllü Müze: Kurulduğu ilk ay içinde Marmara Belediyeler Birliği tarafından düzenlenen “Altın Karınca Belediyecilik Ödülleri” kapsamında kültür-sanat kategorisinde ödül almıştır.
- Okul Dışı Öğrenme Ortamı (ODÖO): Müze sadece bir gezi noktası değil; Milli Eğitim Bakanlığı bünyesinde resmi bir “Okul Dışı Öğrenme Ortamı” olarak tescil edilmiştir. Bu tanımlamaya göre müzenin ziyaretçilere “Türkçe”, “Matematik”, “Hayat Bilgisi” ve “Sosyal Bilgiler” dersleri kapsamında somut kazanımlar (nesneleri sıralama, geometrik şekilleri ayırt etme, dinleme yönetimi gibi) sağlaması hedeflenmektedir (Kaynak: MEB resmi okul dışı öğrenme ortamları modülü). Ayrıca DergiPark’taki eğitim ve müzecilik makalelerinde görsel okuryazarlık ve somut olmayan kültürel mirasın korunması açısından model gösterilmektedir.
Ziyaretçi Bilgileri
- Konum: Çarşı Mahallesi, Enis Akaygen Sokak, No: 9, Yakacık – Kartal / İstanbul.
- Ziyaret Saatleri: Pazartesi günleri hariç her gün açıktır. Hafta içi ziyaretler 08:30‘da başlar ve 17:00’de biter. Hafta sonu ise 09:00 – 17:00 saatleri arasında açıktır (Hafta sonları kapanış bazen 18:00’e kadar uzayabilmektedir).
- Giriş Ücreti ve Atölyeler: Müze ziyareti ücretsizdir ancak atölye çalışmaları için önceden randevu alınması önerilir.
- Yeme-İçme: Müze içerisinde yeme-içme imkânı bulunmamaktadır, ancak müze bahçesinde nostaljik bir kafe hizmet vermektedir (Kaynak: Müze ziyaretçi rehberi).
Kaynakça:
- Kartal Belediyesi Resmi Web Sitesi, “Masal Müzesi’ne Ziyaretçi Akını Devam Ediyor”, (Erişim: 2026).
- Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi (DergiPark), “Müzecilik ve Kültürel Mirasın Aktarımı: Kartal Masal Müzesi Örneği”.
- Küre Ansiklopedi, “Masal Müzesi Maddesi”, (Kültür ve Sanat Maddeleri).