İstanbul’daki 3 bedestenden biri olan Galata Bedesteni Fatih Sultan Mehmed’in Ayasofya Vakfı için inşa ettirdi. Galata Bedesteni (Fatih Çarşısı), bugün bakımsızlığıyla dikkat çekiyor. Osmanlı ticaret hayatının en önemli yapılarından biri olan bedesten, geçmişteki ihtişamından uzak bir görüntü sergiliyor. “Asırlar boyunca ticaretin kalbi burada attı, bugün ise sessizliğin ve ihmalkârlığın gölgesinde…”
Fahri Sarrafoğlu – İstanbul Seyyahı
AYASOFYA CAMİİNE GELİR İÇİN VAKFEDİLMİŞTİ
1453 – 1481 yıllarında bölgede inşa edilen en büyük ticaret yapısı olan bedesten, Ayasofya vakfına gelir getirmesi amacıyla yapılmıştır. Değerli eşya satılan çarşı anlamına gelen bedesten günümüzde iş aletleri ve hırdavat satışı yapan dükkanlar tarafından kullanılmaktadır. Karaköy Perşembe Pazarı’nda yer alan Galata Bedesteni, Osmanlı vakıf sisteminin şehir hayatındaki en önemli örneklerinden biri olan yapı, yüzyıllar boyunca ticaretin kalbinin attığı mekânlardan biri oldu.
MİMARİ ÖZELLİKLERİ
Yaklaşık 1336 metrekarelik bir alanı kaplayan bedesten, sekiz fil ayağı üzerine oturtulmuş olup üzeri 15 kubbe ve tonozlarla örtülüdür. Sağlam taş duvarları ve kubbeli yapısıyla Osmanlı ticaret mimarisinin tüm karakteristik özelliklerini taşır.
TARİHÎ KONUMU VE ÖNEMİ
Perşembe Pazarı’nın tam merkezinde yer alan Galata Bedesteni, Evliya Çelebi’nin ifadeleriyle “üç bin seksen dükkân”, “sekiz çarşı”, “yağ pazarı”, “attârlar” ve “on iki kubbeli Fatih Bedestanı”nı barındıran büyük bir ticaret merkeziydi. Kapalıçarşı’daki bedestenlerle birlikte Osmanlı ticaret ağının en önemli halkalarından birini oluşturdu.
ŞEHİR MEKÂNINA ETKİSİ
Yüzyıllar boyunca Perşembe Pazarı ve Galata hattı, bedestenler ve çevresindeki hanlarla birlikte İstanbul’un ekonomik omurgasını oluşturdu. 16. yüzyıldan itibaren hem yerel hem uluslararası ticaretin merkezi haline geldi.
PERŞEMBE PAZARININ HALİ İÇLER ACISI
İstanbul’un en eski tarihi eserleri arasında yer alan 700 yıldan fazladır ayakta durmaya çalışan Perşembe pazarındaki binalar adeta can çekişiyor. Ayakta kalan birkaç tarihi Ceneviz binası ise harap halde ilgi bekliyor. Sokakların içine girdiğiniz zaman dağınıklığı hemen görebiliyorsunuz.
KAYNAKLAR
Kültür Envanteri – Galata Bedesteni
Osmanlı Sanayisinin Doğduğu Yer – Perşembe Pazarı
İstanbul’un Bedestenleri – İstanbul Tarihi
Belleten – Osmanlı Ticaret Yapıları
Fatih Külliyesi ve Ayasofya-i Kebir Vakfı