Mimar Sinan’ın gizli kalmış eserlerinden biri daha
Fahri Sarrafoğlu/İstanbul Seyyahı
Hüsrev Kethüda Hamamı, Mimar Sinan’ın az bilinen ancak önemli eserlerinden biridir. 1550 tarihinde Sadrazam Kara Ahmet Paşa’nın kethüdası tarafından Mimar Sinan’a inşa ettirilmiştir. Ortaköy Meydanı’nda yer alan Hüsrev Kethüda Hamamı, 300 yıl boyunca hamam olarak işletilmiş olup, şuan Beşiktaş Belediyesi tarafından çeşitli etkinlikler için kullanılmaktadır.
KARA AHMET PAŞANIN DESTEĞİ İLE YAPILDI
Ortaköy’de Dereboyu Caddesi ile Muallim Naci Caddesi’nin kesiştiği noktada bulunan yapının banisi Hüsrev Kethüda olmasına rağmen kaynakların verdiği bilgiye göre Hüsrev Kethüda, Sultan Süleyman dönemi sadrazamlarından Kara Ahmed Paşa’nın kâhyasıdır. Topkapı’daki Gazi Ahmed Paşa Külliyesi’nin banisi olan Sadrazam Kara Ahmed Paşa’nın bu hamamın yapımında kâhyası Hüsrev Kethüda’ya maddi destek verdiği kaydedilmektedir.
HAMAM DEMEK TEMİZLİK DEMEK
Hamam deyince temizlik anlaşılır. Temizlik de medeniyettir. Osmanlı döneminde temizliğe hele hamam kültürüne çok önem verilmiştir. Fatih Sultan Mehmet, fetihten sonra İstanbul’a 5’i büyük olmak üzere toplam 19 hamam yaptırdı. İstanbul’a ilk yaptırdığı hamam Irgat Hamamı adıyla bilinirdi. İstanbul’da neredeyse her külliye içine bir hamam inşa edilmiştir.
İSTANBUL’U HAMAMLARLA SÜSLEDİ
Mimar Sinan, dünyanın en büyük mimarı olarak tarihe adını altın harflerle yazdırmış bir isim. Osmanlıya özgü bir mimari kimlik oluşturan Mimar Sinan, geleneği yenilikçi ve yapıya uygun çözümler üreterek yaşattı.
Mimar Sinan’ın yaptığı eserler hakkında en kapsamlı bilgiler, Sâî Mustafa Çelebi tarafından kaleme alınan Tezkiretü’l-Bünyân ve Tezkiretü’l-Ebniye adlı eserlerde yer alır. Bu kaynaklara ve modern araştırmalara göre:
Mimar Sinan’ın yaptığı hamam sayısı:
🔹 36 hamam inşa ettiği kabul edilmektedir.
Bu sayı, onun toplam 375 civarında eseri arasında yer alır (bazı kaynaklarda bu sayı 400’e yaklaşır). Bu hamamların bir kısmı tek kubbeli küçük halk hamamları, bazıları ise külliyelere ait büyük ve anıtsal hamamlardır. Hem kamu yararına hem de özel vakıflara bağlı olarak inşa edilmiştir.
Öne çıkan bazı hamamları:
Hürrem Sultan Hamamı (Ayasofya ile Sultanahmet arasında)
Süleymaniye Külliyesi Hamamı
Mihrimah Sultan Hamamı
Kadırga Sokollu Mehmet Paşa Hamamı
Çemberlitaş Hamamı
Bu eserlerde sadece mimari değil, su mühendisliği, ısıtma sistemleri ve estetik bütünlük açısından da dönemin çok ilerisinde teknikler kullanılmıştır.
BEŞİKTAŞ (ORTAKÖY) HAMAMI
İki kare bölümden oluşan Kethüda Hamamı ‘nda iki kubbe bulunuyor. Klasik Osmanlı mimari örneği olan taş hamamda, soğukluk-soyunma, ılıklık-hela ve sıcaklık-hamam bölümleri bulunuyor. 1200 metrekare alana sahip binaya ilk girdiğinizde geniş bir avluyla karşılaşıyorsunuz. Merdivenle üst kata çıkılıyor. Pencerelerin rengi ve sekizgen kasnaklı kubbe muhteşem. Alt katta hamam odaları bulunuyor. Restorasyonda orijinal kurnalar da değerlendirilmiş. Odalarda mermer hamam malzemelerini görmeniz mümkün. Mimar Sinan’ın bu muhteşem eseri, Osmanlı klasik dönem hamam mimarisinin en güzel örneklerinden biridir. Evliya Çelebi de 14 bin 888 İstanbul hamamı içinden bu hamamı ayırarak övgüyle bahsetmiştir.
Hamam sergi ve etkinlik için kullanılıyor
Burcu Ünlü, “Işık ve Karanlık” adlı ikinci kişisel sergisiyle, 7-19 Mayıs 2025 tarihleri arasında Tarihi Hüsrev Kethüda Hamamı’nda sanatseverlerle buluşuyor.
ENÇOK HAMAM YAPTIRAN RÜSTEM PAŞA
Tarihte en çok hamam yaptıran Osmanlı Paşalarından biri Rüstem Paşa’dır. Büyük bir kısmı Mimar Sinan’a yaptırılan çeşitli şehirlerde 32 hamam yaptırmıştır. İstanbul’da ancak 19. yy ikinci yarısından itibaren özel mülk olarak hamam yapılmaya başlanmıştır. İstanbul’da Osmanlı döneminde inşa edilen ilk hamamlar bu şekilde ortaya çıkmıştır. Aksaray Murat Paşa Külliyesi Hamamı, Davut Paşa İskelesi Hamamı, Üsküdar Rum Mehmet Paşa Hamamı, Gedikpaşa Hamamı ve Mahmut Paşa Hamamı hemen sıralanabilir. Bu hamamlardan çifte hamam olarak yapılan Mahmut Paşa Hamamı’nın günümüzde bir tek erkekler kısmı kalmıştır.
Kaynak:
https://www.kultursanattv.com.tr/burcu-unlunun-isik-ve-karanlik-sergisi-7-mayista-tarihi-husrev-kethuda-hamaminda-aciliyor/
https://www.fikriyat.com/galeri/kultur-sanat/mimar-sinanin-istanbulda-insa-ettigi-hamamlar