BİNLERCE YILLIK TARİHİN İÇİNE YOLCULUK
I. Mahmud tarafından 1732-33 yılları arasında inşa ettirilen Taksim Maksemi, yüzlerce yıl şehrin su ihtiyacının karşılanmasında etkin rol üstlenen önemli bir Osmanlı mirası yapısı olmasının yanında meydana adını veren yapı olarak da öne çıkıyor. İBB Miras, uzun süreli tanıklığı içinde dayanıklılığını yitirmeye başlayan tarihî yapıyı, güçlendirme uygulamalarıyla koruma altına alırken özgün dokusunu da açığa çıkardı. Son yıllarda İBB Taksim Cumhuriyet Sanat Galerisi olarak İstanbulluları ağırlayan Taksim Maksemi, çalışmalar kapsamında Cumhuriyet Müzesi’ne dönüştürüldü.
Osmanlı dönemi İstanbul’unda şehrin su ihtiyacı Halkalı Suları, Kırkçeşme Tesisleri, Üsküdar Suları, Hamidiye Suyu Tesisleri ve Taksim Suyu Tesisleri gibi isale hatları ile karşılanmıştır. Bu hatlar aracılığı ile kaynağından alınan temiz su, kemerler ve kanallar yardımıyla şehre getirilmiş, çökeltme havuzlarında bir süre dinlendirilip temizlendikten sonra maksemlere dağıtılmıştır. Taksim Cumhuriyet Meydanı’na adını veren Taksim Maksemi, I. Mahmud tarafından yaptırılan Taksim Suyu Tesisleri ile şehre ulaştırılan suyun dağıtıldığı yapıdır. İstiklal Caddesi üzerindeki giriş kapısında yer alan kitabeye göre yapı, I. Mahmud tarafından H. 1145 / M. 1732-33 yılları arasında inşa ettirilmiştir.
Sekizgen planlı ve iki katlı olarak tasarlanan Taksim Maksemi’nde galeriden gelen suyu üç ayrı kola bölerek dağıtan mermer sandık bulunmaktadır. Suyun bölmeleri üzerindeki pirinç lüleler her kola verilen su miktarını ölçmeye yarar. Üç kol için cephede 20, yanda 4 lüle vardır. Tophane-Fındıklı kolu için18 (648 litre), Beyoğlu-Galata kolu için 18 (648 litre) ve Kasımpaşa kolu içinse 5 lüle (180 litre) su dağıtılmıştır.
Taksim Maksemi’ndeki sandığa gelen su, duvardan çıkıntı yapan bir çörtenden (bir çeşit su oluğu) akmaktadır. Çörtenin girişe göre sağ tarafında Kaptan-ı Derya Cezayirli Gazi Hasan Paşa’nın yaptırdığı çeşmelere, diğer tarafında ise Sadrazam Yusuf Paşa’nın yaptırdığı çeşmelere tahsis edilen su miktarı hakkında bilgi veren kitabeler bulunmaktadır. Taksim Maksemi’nin arkasında ise Taksim Su Deposu yer almaktadır. Dikdörtgen planlı deponun içerisinde 24 göz bulunmaktadır; depo, 2.730 metreküp su depolama kapasitesine sahiptir.
Ziyaret Saatleri
Cumhuriyet Müzesi, Pazartesi hariç her gün 10.00-19.00 saatleri arasında ziyaret edilebilir.
Giriş ücretleri: İndirimli 15 TL, Tam 50 TL, Turist 100 TL
Kaynak: https://www.arkitera.com/haber/taksim-maksemi-cumhuriyet-muzesi-olarak-kapilarini-acti/
