Fahri Sarrafoğlu(İstanbul Seyyahı)
Kamuoyunda “Galataport” olarak bilinen Salı Pazarı Kurvaziyer Limanı Projesi, Karaköy Rıhtımı’ndan Mimar Sinan Üniversitesi Fındıklı Kampüsü’ne kadar uzanan 1.2 kilometrelik sahil şeridini, 112 bin 147 metrekarelik alanı kapsıyor. Burası İstanbul’un tüm dünyaya açılan kapısı konumunda. Karaköy, İstanbul’un merkezi noktalarına yakın bir konumda yer almaktadır. Özellikle Haliç’in boğaza uzanan kuzey burnunda yer almasından dolayı önemli bir karakteristik özelliğe sahiptir. Bölge, Galata Köprüsü ve Karaköy İskelesi ile Karaköy-Beyoğlu Tüneli arasındaki bağlantıları ile birbirine bağlanmaktadır. Dolayısıyla ticari, tarihi ve turistik bir merkez olarak ulaşım bağlantısı gelişmiştir. Galataport kruvaziyer limanı da ticari, tarihi ve turistik özelliklerine önemli bir katkı sağlamaktadır. Liman, bölgenin dünyaya açılan kapısı konumundadır. Ayrıca liman turistler için önemli bir cazibe merkezi halindedir.
LİMANIN İNŞAA TARİHİ VE GELİŞMELER
Karaköy’deki liman inşasına 1882 yılında başlanmıştır. İnşaat sırasında bazı depremlere rağmen, 1895 yılı sonlarında Karaköy (Galata) Rıhtımlarının 285 metrelik kısmı bitirilmiş, 670 metrelik alana blok taşları konularak 500 metrelik bir saha doldurulmuştur. Bugün Salıpazarı olarak bilinen alanda 1894 yılında başlayan inşaat 1900 yılında 374 metre uzunluğundaki rıhtımla tamamlanmıştır. 1910 yılında iki depo, 1928 yılında üç depo daha eklenmiştir. Salıpazarı limanına 1909 yılından itibaren düzenli sefer yapan gemilerin yanı sıra turistik amaçlı gemilerde gelmeye başlamıştır. Limanda düzenli sefer yapan gemilere turistik amaçlı gelen gemilerin de eklenmesiyle yoğunluk yaşanmaya başlamıştır. Bu nedenle 1934 yılına gelindiğinde Karaköy iskelesine iki, Eminönü iskelesine ise sekiz bina olmak üzere toplam 30 bin 735 m2 antrepo sahası yapıldı.
POSTANEDEN RIHTIMA NASIL DÖNDÜ?
1907 – 1911; Paket Postanesi binası Rıhtım’ın ilk binası olarak inşa edilir ve yolcu salonu, hastane, postane gibi pek çok fonksiyona ev sahipliği yapar.
1910 – 1911; Rıhtımın ikinci binası Çinili Han inşa edilir. Önce yolcu salonu, 1940’tan sonra ise posta merkezi olarak kullanılır.
1912 – 1914; Merkez Han üçüncü bina olarak rıhtımın en başındaki yerini alır. Mevcut binaların ihtiyacı karşılayamaması ile 1936 yılında açılan bir yarışma ile Karaköy Yolcu Salonu; 1940 yılında Çinili Han ile Merkez Han arasında konumlanır.
1950’li yıllarda Salıpazarı’ndaki antrepoların yapılması ile liman sahası neredeyse 2013 yılındaki vaziyet planına sahip olur. Liman; önce yük gemilerini, 1980’lerden itibaren de kruvaziyer gemilerini ağırlamaya başlar. Rıhtım sadece gemileri ve yolcuları ağırlamaz.
İLK OTOMOBİL FABRİKASININ YERİ
Liman sahası 1925-1945 yılları arasında Ford Fabrikası’na da ev sahipliği yapar. 1925 yılında Henry Ford, bizzat Maliye Vekâleti’ne başvurarak İstanbul’da bir fabrika kurmak istediğini bildirir ve fabrika 1929’dan 1945’e kadar burada araç üretmeye devam eder. 1990 yılında Karaköy ve Salıpazarı arasındaki 1,2 km’lik sahil şeridinin düzenlenerek yeni bir yolcu limanı yapılması konusu gündeme gelir. Galataport İstanbul, 7 milyonu yabancı olmak üzere yılda toplam 25 milyon ziyaretçiyi ağırlayacak. Proje kapsamında mürettebat dahil yaklaşık 1,5 milyon kruvaziyer yolcusunun da İstanbul’u ziyaret edeceği öngörülüyor. Salıpazarı limanı, konteyner taşımacılığının artması nedeniyle 1986 yılına kadar ülkenin en büyük ithalat yük limanı olarak hizmet vermiştir. 2001 yılı, Salıpazarı liman alanına Galataport adıyla yeni bir liman projesinin kamuoyuna ilk kez duyurulduğu yıl olmuştur. Projenin hayata geçirilememesine rağmen, liman alanında boş kalan depo alanları kiralanmış ve kiralanan alana 2004 yılında İstanbul Kültür Sanat Vakfı (İKSV) inşa edilmiştir.
KRUVAZİYER TURİZMİ NEDİR?
Kruvaziyer turizmi, bir gemideki yolcuların herhangi bir yere ulaşmasını sağlamak yerine, yolcuların gemide konaklamasıyla birlikte belirlenmiş rota üzerindeki limanlara Kruvaziyer gemileri her türlü sosyal aktiviteyi gerçekleştirebilen ve 3.000-4.000 yolcu taşıyabilen 4-6 yıldızlı yüzen oteller şeklinde tasarlanmıştır. Türkiye’de kruvaziyer turizmi, 2. Dünya savaşından sonraki yıllarda başlamıştır. Kruvaziyer gemi işletmeciliğinde ilk adım, bir lineer yolcu gemisi olan “Ege” adlı gemiyle başlamıştır. Daha sonra, ikinci el olarak, ABD’den alınan “Ankara”, “Tarsus”, “Adana”, “İstanbul”, “Ordu”, “Trabzon” ve “Giresun” adlı gemilerle lineer taşımacılığı devam etmiştir. İtalya’da 1950 yılında inşa edilen “Samsun” ve “İskenderun” gemileri de kruvaziyer olarak Akdeniz’in çeşitli limanlarında seferler yapmıştır.
Tophane Saat Kulesi.
Tophane Saat Kulesi, diğer bilinen adıyla Nusretiye Saat Kulesi, İstanbul’un Tophane semtinde Nusretiye Cami’nin yanında yer alır. 19. yy ikinci yarısında Sultan Abdülmecid tarafından yaptırılan saat kulesi, yukarı doğru kademeli olarak daralan, saatli bölümüyle beraber dört katlı bir yapıdır. Dört cephesi birbirine eş olarak tasarlanan kulenin denize bakan cephedeki kapısının üstünde, Abdülmecid’e ait tuğra yer alır.
Kaynak: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1368202
https://www.galataport.com/
https://www.turizmgunlugu.com/2022/07/02/galataport-istanbul-gezi-rehberi/
