İstanbul’un Kadim Ruhuna Yolculuk: Mahallelerden Saray Sofralarına, Sahaflardan Kültür Mahfillerine…

Bir şehir, yalnızca caddeleri ve binalarıyla değil; insanları, sofraları, komşulukları ve kültür iklimiyle yaşar. Erkam Radyo’da yayınlanan “İstanbul’un Sırları” programında, akademisyen Doç. Dr. Ömer Bolat, Hacı Abdullah Lokantası’nın sahibi Hacı Abdullah Korun ve gazeteci-yazar Mehmet Nuri Yardım, İstanbul’un unutulmaya yüz tutmuş değerlerini anlattı. Mahalle kültüründen Osmanlı saray mutfağına, sahaflardan kültür ocaklarına uzanan bu sohbet, İstanbul’un yaşayan hafızasına ışık tuttu.

💬 ÖNE ÇIKAN SÖZLER

🏡 “Komşular, uzakta oturan akrabalardan daha yakındı.”

🍽️ “Osmanlı sarayında yalnızca patlıcandan 283 çeşit yemek yapılırdı.”

📚 “Sahaflar sadece kitap satılan yerler değil, kültürün nefes aldığı mekânlardır.”

❤️ “İstanbul’u yaşamak; komşuluk, paylaşmak ve kültürle mümkündür.”

🌿 İstanbul Sadece Bir Şehir Değildir

İstanbul…

Yüzyıllar boyunca medeniyetlere başkentlik yapmış, taşına toprağına tarih sinmiş eşsiz bir şehir…

Ancak İstanbul’u İstanbul yapan yalnızca camileri, surları, çeşmeleri ya da Boğaz’ın benzersiz manzarası değildir.

Bu şehrin asıl zenginliği;

🤝 komşuluğunda,

🍽️ sofrasında,

📚 ilim meclislerinde,

☕ dost sohbetlerinde,

ve kuşaktan kuşağa aktarılan kültüründe saklıdır.

Erkam Radyo’da yayınlanan “İstanbul’un Sırları” programının bu bölümünde de tam olarak bu değerler konuşuldu.

Geçmişin İstanbul’u yeniden hatırlandı…

Bugünün insanına ise önemli mesajlar verildi.

🏡 Çocukluğun İstanbul’u: Mahalle Kültürü Bir Hayat Okuluydu

Programın ilk konuğu, İstanbul doğumlu akademisyen Doç. Dr. Ömer Bolat oldu.

1963 yılında, o dönemde “bahçeli evler semti” olarak bilinen Güngören’de dünyaya gelen Bolat, çocukluk yıllarındaki İstanbul’u anlatırken adeta eski bir aile albümünün sayfalarını araladı.

O yıllarda İstanbul bugünkü kadar kalabalık değildi.

1950’li yıllardan sonra başlayan yoğun göç hareketi henüz şehrin dokusunu bütünüyle değiştirmemişti.

Mahalleler hâlâ insanların birbirini tanıdığı, çocukların sokaklarda güven içinde oynadığı yaşam alanlarıydı.

Bolat’ın çocukluğu da tam böyle bir İstanbul’da geçti.

Toprak yollarda yürüyerek okula gidilen…

Mahalle arasında top oynanan…

Akşam ezanıyla birlikte bütün çocukların evlerine döndüğü…

Komşuların birbirlerinin kapısını çalmaktan çekinmediği bir İstanbul…

📺 Mahallenin İlk Televizyonu

Doç. Dr. Ömer Bolat’ın anlattığı hatıralar arasında en dikkat çekici olanlardan biri, 1972 yılında babasının aldığı ilk siyah-beyaz televizyondu.

Bugün her evde birden fazla televizyon bulunması sıradan karşılanıyor.

Oysa o yıllarda televizyon büyük bir yenilikti.

Mahallede televizyon bulunan ev sayısı oldukça azdı.

Bu nedenle Bolat ailesinin evi, kısa sürede mahallenin buluşma noktası hâline geldi.

Akşam olduğunda komşular birer ikişer gelir…

Çocuklar yere minderler serer…

Büyükler çaylarını içer…

Hep birlikte televizyon izlenirdi.

Televizyon sadece bir cihaz değildi.

İnsanları bir araya getiren yeni bir sohbet vesilesiydi.

“Mahallemiz adeta tek bir aile gibiydi.”

— Doç. Dr. Ömer Bolat

❤️ Komşular Akrabadan Daha Yakındı

Ömer Bolat’ın üzerinde özellikle durduğu konu ise komşuluk kültürüydü.

O yıllarda insanlar birbirlerinin çocuklarına kendi evlatları gibi sahip çıkardı.

Bir çocuk sokakta düştüğünde ilk yardımına koşan komşu olurdu.

Bir evde hastalık olduğunda bütün mahalle seferber olurdu.

Kapılar kilitlenmez…

İnsanlar birbirlerine güvenirdi.

Bolat’ın şu cümlesi, dönemin ruhunu en güzel şekilde özetliyordu:

“Komşuluklar, uzakta oturan akrabalardan daha yakındı.”

Bugün ise yüksek apartmanlar ve güvenlikli siteler içinde yaşayan insanların aynı katta oturan komşularını bile tanımadığına dikkat çekti.

Modern şehir hayatının sunduğu konforun, insan ilişkilerindeki sıcaklığı geri plana ittiğini ifade etti.

☎️ İletişimin En Güçlü Aracı: Yüz Yüze Sohbet

Programda dikkat çeken bir başka hatıra da iletişim üzerineydi.

Bugün cep telefonları ve sosyal medya sayesinde saniyeler içinde haberleşebiliyoruz.

Ancak Ömer Bolat’ın çocukluğunda telefon bile her evde bulunmuyordu.

Telefonların evlere yeni yeni girmeye başladığı o dönemde insanlar birbirlerini görmek için ziyaret ederdi.

Bir çay içimi…

Kısa bir selam…

Akşam sohbeti…

İşte iletişim buydu.

Yüz yüze yapılan sohbetler, komşuluk bağlarını güçlendiren en önemli unsurlardan biriydi.

🚋 Gençlere İstanbul Tavsiyesi

Programın sonunda Doç. Dr. Ömer Bolat, özellikle gençlere önemli bir tavsiyede bulundu.

İstanbul’u gerçekten tanımak isteyenlerin yalnızca otomobille yolculuk yapmasının yeterli olmadığını söyledi.

Bunun yerine;

🚋 Tramvaya binsinler…

🚇 Metroyu kullansınlar…

⛴️ Vapurla Boğaz’ı dolaşsınlar…

🚶 Tarihi semtlerde yürüsünler…

Çünkü İstanbul, ancak sokaklarında yüründükçe, vapurunda seyahat edildikçe ve insanlarıyla temas kurulduğunda keşfedilebilir.

📌 Bu Bölümden Akılda Kalanlar

✔️ Doç. Dr. Ömer Bolat, 1963 yılında Güngören’de doğdu.

✔️ Çocukluğunu bahçeli evlerin bulunduğu, güçlü komşuluk ilişkilerinin yaşandığı bir İstanbul’da geçirdi.

✔️ 1972 yılında ailelerinin aldığı siyah-beyaz televizyon, mahallede insanların bir araya gelmesine vesile oldu.

✔️ O yıllarda komşular, birbirlerinin çocuklarına kendi evlatları gibi sahip çıkıyordu.

✔️ Telefonun henüz yaygın olmadığı dönemde iletişim, yüz yüze ziyaretlerle kuruluyordu.

✔️ Günümüzde apartman ve site hayatının komşuluk kültürünü zayıflattığına dikkat çekti.

✔️ Gençlere; tramvay, metro ve vapur kullanarak İstanbul’u adım adım keşfetmelerini tavsiye etti.

🌉 Devam Edecek…

Bir sonraki bölümde, 1888 yılında Sultan II. Abdülhamid Han’ın beratıyla kurulan Hacı Abdullah Lokantası’nın hikâyesi, Osmanlı saray mutfağının zenginliği, 283 çeşit patlıcan yemeği, kaybolan 6 bin Osmanlı yemeği, menengiç kahvesi ve asırlık lezzet geleneği ele alınacak.