Polenezköy’ün de hikayesi var
Fahri Sarrafoğlu(İstanbul Seyyahı)
İstanbulluların mesire yeri olarak bildiği, İstanbul’umuzun en güzel yerlerinden biri olan Polenezköy bir zamanlar Polonyalıların yerleştirildiği yerdi. Bu topraklar bir zamanlar İstanbul’a gelen Çingenelerin konakladığı Alemdağ eteklerinde bulunuyordu. Polonyalılar gelene kadar da “Büyülü Çingene Toprakları” diye biliniyordu. Peki büyüsü neydi, bu kuş uçmaz kervan geçmez kırsal alanın”. Arazi maki bitki örtüsüyle kaplıydı. Yani kuru, dikenli çalılarla örtülü verimsiz toprak parçasıydı. Polonya Kolonisi için cazip yanı ne idi ki buraya geldiler işte hikayesi :
RUS ORSUNDAN KAÇAN POLANYALI ASKERLER
Buraya yerleşin Polonyalıların burayı sevmesinin iki nedeni vardı. Birincisi ormana yakındı. İkincisi de arazinin ortasından iki dere geçiriyordu ki, bunlardan biri su değirmenini çevirecek kadar güçlü akış hızına sahipti. Adampol’e ilk önce Rus Ordusu’ndan kaçan Polonyalı askerler, 1848 Macar Ayaklanması’nda yenilenler ve Osmanlı Köle Pazarlarından Prens Adam Çartoriski tarafından para verilerek kurtarılan Polonyalılar yerleştiriliyordu.
OSMANLININ HOŞGÖRÜSÜNE SIĞINDILAR
19. yüzyılın başlarında Polonya’da siyasi ve sosyal çalkantılar yaşanır. Polonyalıların Ruslara karşı başlattığı bağımsızlık mücadelesi, zorlu yaşam koşulları beraberinde getirir. Bu durum Polonyalıların bir kısmının vatanlarını terk etmelerine neden olur. Prens Adam Czartoryski tarafından gönderilen ünlü yazar Michal Czarkowski 1842 yılında İstanbul’a gelir ve burada Polonya temsilciliği kurar. Bir süre sonra Czarkowski Müslüman olur Osmanlı ordusunda Mehmet Sadık Paşa olarak görev alır. Sultan Abdülmecit, 1853-1856 Kırım Savaşı’nda Ruslara karşı Osmanlı’nın yanında yer alan Polonyalı askerlere Polonezköy topraklarına yerleşim izni verir ve vergiden muaf tutar.
ÜMRANİYE ADI VERİLDİ FAKAT TUTMADI
köyün 100 kadar Katolik ahalisinin olduğu bir kayıtta belirtilmektedir.3′ Bir diğer kayıtta ise Katolik cemaatine bağlı “140 neferi” olduğu yazılıdır.
18 Eylül 1921’de ise Polonezköy’ün Ömerli kazasına tabi Malımud Şevket Paşa nahiyesi dahilinde Polonez karyesine Ümraniye adının verilmesi kararı Istanbul vilayetine bildirilmiştir.57Fakat bu isim pek tutmamış olmalı ki 16 Nisan 1922’de eskiden olduğu gibi köyün isminin Beykoz’a bağlı Polonezköy olarak kalması daha uygun görülmüştür.59Ayrıca 1923’te Kirazköy adı verilmesi gündeme gelse de aslına uygun Polonezköy ismi bâki kalacaktır.
POLONEZKÖY’ÜN SIMGESI: ZOFIA TEYZE’NİN EVİ
Polonezköy’ün ünlü ve ilk ailelerinden Ryiy ailesinin günümüzde müze olarak korunan hatıra evininin ailenin reisi Wincenty Ryiy döneminde birçok yerli yabancı misafiri ağırladığı görülür.
Polonezköy, tarihte sıkça rastlanan siyasal düzensizliklerden birinin sonucu olarak, ülkelerinden çok uzakta yaşamak zorunda kalan Polonyalıların İstanbul’da kurmuş oldukları bir orman köyüdür. Önceleri bir gün mutlaka ülkelerine geri dönme amacı taşıyan Polonezköylüler, daha sonra yaşadıkları toprakları benimseyerek 167 yıldır varlıklarını
sürdürmektedirler.
TÜRKİYE CUMHURİYETİ VATANDAŞI OLUYORLAR
Cumhuriyetin kurulmasından sonra adını kurucusu Prens Adam Czarkowski’den alan Adampol’ köyü ‘Polonezköy’ ismini alır ve burada yaşayanlara Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlığı verilir. Polonyalılar buraya kendi kültürlerini ve yaşam tarzlarını taşıdılar. Göçmenler, tarım ve hayvancılıkla uğraşarak burada yeni bir hayat kurmaya çalıştılar. Zamanla buradaki Polonyalı nüfus azalsa da köyün tarihi ve kültürel mirası hala canlılığını koruyor.
Kaynak: https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1333045