Bilgili, kibar, zeki, nüktedan, cömert kişiliği ile ön plana çıkan bini aşkın esere sahip, okuduğu mesleği değil edebiyatı seçerek kendisine yeni kapılar açtı. Ve bir Paşa çocuğu olması onu bilgiye ulaşma konusunda etkin kıldı. Asıl adı Osman Sermet’tir. “Sermed” kelimesi ebced hesabına göre doğum tarihi olan 304 (1304) yılını vermektedir. Kısacası kendisini edebiyata adayanbilgiyi,bilmeyi seven Sermet Muhtar Alus’un hem gazeteci hem de yazarlık hayatı hakkında bilgiler;
ENTELEKTÜEL BİR AİLE ORTAMINDA YETİŞİYOR
28 Mayıs 1887 tarihinde İstanbul Saraçhanebaşı’nda doğdu. Asıl adı Osman Sermet’tir. Babası Askerî Müze Müdürü Ahmed Muhtar Paşa, annesi Osman Âbid Paşa’nın kızı, Hanımlara Mahsus Gazete’de F. K. imzasıyla yazıları yayımlanan Fatma Kevser Hanım’dır. Köklü ve zengin kültür birikimine sahip bir aile ortamı içinde dedesi Âbid Paşa’nın Saraçhanebaşı’nda ve Göztepe’deki konaklarında geçmiş, konak hayatı kişiliğinin şekillenmesinde etkili oldu.
YABANCI DİL ÖĞRENİMİNE KÜÇÜK YAŞTA BAŞLIYOR
Eğitimine Sultanahmet’teki Fîruz Ağa Camii imamı Mustafa Efendi’den aldığı özel derslerle başladı, Muhacir Ârif Efendi ile devam etti. Küçük yaşlarda Fransızca ve Almanca öğrendi. On yaşında iken dedesi Âbid Paşa’nın sürgünde bulunduğu Halep’e gitti. Dönüşünde son sınıfına kaydedildiği Galatasaray Mekteb-i Sultânîsi’nden 1906’da mezun oldu. Aynı yıl girdiği Mekteb-i Hukuk’u birincilikle bitirdi.
ASKERİ MÜZEDE ÇALIŞMA HAYATINA BAŞLIYOR
1910 yılında Hukuk Fakültesi’nden mezun olduktan sonra hâkimlik veya avukatlık yapmak istemedi, Askeri Müze’nin açtığı sınavı kazanarak, babasın
ın müdürü olduğu bu kuruma memur olarak girdi. Görevi, Franszıca-Türkçe rehber hazırlamak idi. Müze için hazırladığı rehberler 1920-1922 arasında üç cilt halinde yayımlandı. Yeniçeri Kıyafetleri, Eski Osmanlı Ordusu, Aya İrini Tarihçesi gibi eserlerini Askeri Müze’deki çalışmaları sırasında hazırladı. 1926’da babasının ölümünden sonra Askeri Müze’deki görevinden ayrıldı ve geçimini kalemiyle sağlamaya çalıştı.
MÜZİĞE OLAN İLGİSİ İLE BİRLİKTE RESİM İLE DE UĞRAŞTI
ilk gençlik yıllarında evlerine gelip giden (1904) Hoca Ali Rızâ Bey’le alıştırma çalışmaları yaptı. Eserlerinin önemli bir kısmını kendi resimlediği gibi yağlı boya tablo çalışmaları da bulunmaktadır. Fotoğrafçılıkla ilgisi, evlerinde bir karanlık oda düzeni kurmaya ve zamanla İstanbul içinde şehir fotoğrafları çekmeye kadar vardı.
BİN’İ AŞKIN YAZILARI İLE. GAZETE VE DERGİLERDE YERALDI
Galatasaray’da edebiyat, felsefe ve tiyatro üzerine konuşan bir arkadaş çevresine dahil olmuş, ilk yazıları Samiha Necdet takma adıyla Çocuklara Mahsus Gazetede çıkmıştır. II. Meşrutiyet’in ilânından sonra iki arkadaşıyla birlikte Elüfürük adlı kısa ömürlü bir mizah dergisi yayımlamış, Davul’da yazı ve çizgileriyle görünmüş, çeşitli dergilerde Necdet takma adıyla hikâyeler yazdı. 1931’de Türkçe-Fransızca Lûgat adlı eseri Kanaat Kütüphanesi tarafından yayımlandı. Yusuf Ziya Ortaç vasıtasıyla düzenli yazmaya 1931’de Akşam gazetesinde başladı. Zaman içinde Tan, Son Posta, Cumhuriyet gibi gazetelerde çok sayıda makale daha yayımladı. Dergilerde ve gazetelerde yayımladığı yazıların sayısı bini geçmekte ve birçok değişik konuyu kapsamaktadır. Tarihten Sesler dergisinin de kadrosunda yer aldı. 1943 yılında kısa bir süre için Amcabey dergisinin imtiyaz sahipliğini üstlendi
BAZI YAZARLARA GÖRE ”İSTANBULİST”BİR ÜSLUBU VARDI…
‘’30 Yıl Evvelkiler’’ başlığı altında başlayan yazılarını “Masal Olanlar”, “İstanbul Kazan, Ben Kepçe” ile takip etti. Yüzlerce makale daha yayımladı, bu yazılar sosyal ve folklorik açıdan İstanbul’un yakın tarihini ve yaşantısını kapsamaktaydı.
ESRERLERİNDE İNSAN İLİŞKİLERİNE YER VERİYOR
Gazete yazılarında geleneksel İstanbul yaşayışını bütün zenginliğiyle ve iyimser bir bakış açısıyla anlatır. Bu yazılarda çocukluk ve gençlik anılarına, aile, dost ve arkadaş çevresine, okuduğu kitaplara da yer verir. Okuduklarına ve gördüklerine duyduklarını da katar. Balkan ve I. Dünya savaşlarının yıkıcı etkilerine yakından şahit olan yazar, roman ve piyeslerinde savaş şartlarını kendi çıkarlarına kullanarak bir anda servet sahibi olan, sonradan görme harp zenginlerini nükteli bir dille hicveder.
ÇOCUKLUĞUNDAN İTİBAREN TİYATROTA İLGİSİ BULUNUYOR
Çocukluğundan itibaren Şehzadebaşı’nda ve Kadıköy yakasındaki tiyatrolarda çok sayıda oyun izleme imkânı buldu. Jules Verne’in çeviri romanları yanında F. Alcan’ın “Bibliothèque de philosophie contemporaine” dizisindeki kitapları okumuş, Illustration dergisinin hemen tamamını edinmiştir. Servet-i Fünûn şair ve yazarlarının eserlerine duyduğu hayranlıktan dolayı, ilk evliliğinden olan kızına Cenab Şahabeddin’in “Elhân-ı Şitâ” şiirinden ilhamla Elhan adını verdi.
KIZININ EĞİTİLMESİ ONUN İÇİN ÖNEMLİYDİ
Babasının ölümünün ardından annesinden hiç ayrılmamış, üçüncü evliliğinden sonra bir daha evlenmeyerek annesi ve tek çocuğu Elhan’la beraber yaşamış, kızının yetişmesi ve eğitimiyle bizzat ilgilenmiştir. Annesi Fatma Kevser Hanım tarafından devrin başbakanı İsmet İnönü’ye hitaben yazılan ve Göztepe’deki köşklerinin sanatoryum yapılmak üzere satın alınmasını talep eden dilekçeden, ailenin özellikle Sermet Muhtar’ın hastalıklarla geçen son yıllarında geçim sıkıntısı içine düştüğü anlaşılmaktadır.
Beyoğlu Parmakkapı’daki evinde 20 Mayıs 1952 tarihinde kalp krizinden vefat eden Sermet Muhtar, hayatı boyunca üç kez evlenip ayrılmıştır. İlk eşi Semiha Hanım’dan 1917 yılında tek çocuğu olan kızı Elhan dünyaya gelmiştir.
MEZARI : SİLİVRİKAPI MEZARLIĞINDADIR ….Mezarlığa gittik ve ziyaret ettik kendisini Allah rahmet eylesin.
ESERLERİ
- Türkçe-Fransızca Askeri Müze Rehberi, Türkçe-Fransızca Lugat olmak üzere romanlar , piyesler türünde eser veren ve oldukça verimli bir yazın hayatı geçiren Sermet Muhtar ,Elbette yazılarında Eski İstanbul’da Mevsimler
- Eski İstanbul’da Ramazanlar ve Bayramlar isimli eserleri ile yukarda da belirttiğimiz gibi İstanbul hakkında da eserler vermiştir.Kıvırcık Paşa beyazperdeye de aktarılmıştır eserlerindendir.
KAYNAKÇA
https://islamansiklopedisi.org.tr/alus-sermet-muhtar
https://tr.wikipedia.org/wiki/Sermet_Muhtar_Alus
https://kebikecdergi.wordpress.com/wp-content/uploads/2012/07/12_meral.pdf
https://web.archive.org/web/20210420193344/https://kebikecdergi.files.wordpress.c
https://iletisim.com.tr/kisi/sermet-muhtar-alus/5072
https://yasamoykusu.com/biyografi/sermetmuhtaralus