İstanbul’da İki Katlı Otobüs Keyfi
İstanbul’da 2003 yılında başlayan iki katlı tur otobüsü uygulaması, kent turizminin önemli ulaşım araçlarından biri hâline geldi. Tarihî Yarımada ve çevresinde hizmet veren iki katlı otobüsler, çok dilli rehberlik ve “in-bin gez” sistemiyle turistlere farklı bir şehir deneyimi sunuyor. Uzmanlara göre İstanbul’daki uygulama, Türkiye’deki diğer kentler için örnek teşkil eden en kapsamlı model olarak öne çıkıyor. Türkiye’de 10 şehirde başladı, sadece 5’i ayakta kaldı. İstanbul’daki iki katlı otobüsler, 2003’ten beri aralıksız hizmet vererek Türkiye’ye model oluyor
TURİSTLERİN TERCİHİ
Ondokuz Mayıs Üniversitesi bünyesinde yayımlanan Karadeniz Turizm Araştırmaları Dergisi’nde yer alan bir derleme makale, Türkiye’de turizm amaçlı kullanılan iki katlı tur otobüslerinin 2003 ile 2024 yılları arasındaki gelişimini mercek altına aldı. Çalışmada uygulamanın tarihsel süreci, şehirler arası yayılımı ve sürdürülebilirliği incelenirken, özellikle İstanbul’daki model ayrıntılı biçimde ele alındı.
Araştırmaya göre İstanbul, iki katlı tur otobüsü hizmetinin en uzun süreli ve en geniş kapsamlı şekilde uygulandığı şehir konumunda bulunuyor.
İstanbul’da İki Katlı Otobüslerin Başlangıcı
Makaleye göre İstanbul’da iki katlı tur otobüslerinin temelleri, 2003 yılında turistik hatların hizmete açılmasıyla atıldı. Sultanahmet, Dolmabahçe, Eminönü ve Çamlıca gibi kentin simgesel noktalarını kapsayan güzergâhlar oluşturuldu. Bu hatlar, klasik toplu taşıma sisteminden farklı olarak yalnızca turistlere yönelik planlandı ve ücretlendirme de buna göre belirlendi. Zaman içinde uygulama farklı işletme modelleriyle devam etti; bazı dönemlerde araç ve hat sayısı artarken, bazı dönemlerde azalma yaşandı. Buna rağmen İstanbul, Türkiye’de iki katlı tur otobüsü hizmetinin en uzun süreli ve en kapsamlı şekilde sürdürüldüğü kent oldu.
Kullanım Detayları: Hatlar, Rehberlik ve Sistem
İstanbul’daki iki katlı tur otobüsleri, günümüzde Tarihî Yarımada ve çevresinde iki ana turistik hat üzerinde çalışıyor. Otobüslerde Türkçe dâhil olmak üzere Almanca, İngilizce, Fransızca, İspanyolca, Rusça ve Arapça gibi birçok dilde sesli rehberlik hizmeti sunuluyor.
Makalede vurgulandığı üzere, “hop-on hop-off” olarak bilinen sistem sayesinde yolcular bilet süresi boyunca istedikleri durakta inip tekrar binebiliyor. Bu sistem, turistlerin kenti kendi temposunda gezmesine olanak tanıyarak İstanbul’u klasik şehir turlarından ayıran önemli bir özellik olarak öne çıkıyor.
İki Katlı Otobüslerin İstanbul’a Sağladığı Faydalar
Çalışmaya göre iki katlı tur otobüsleri, İstanbul turizmine çok yönlü katkılar sunuyor. Yüksek oturma düzeni sayesinde kentin tarihî ve kültürel dokusu panoramik olarak izlenebiliyor. Rehberlik hizmetleri, ziyaretçilere yapıların ve bölgelerin tarihsel arka planını aktarıyor.
Ayrıca bu otobüsler, turistlerin bireysel araç kullanımını azaltarak kent içi ulaşımda düzenli ve kontrollü bir hareketlilik sağlıyor. İstanbul örneği, hem araç sayısı hem de hat çeşitliliği bakımından Türkiye’deki diğer şehirlerin önünde yer alıyor.
Türkiye İçin Bir Model Olarak İstanbul
Makalede ulaşılan sonuçlara göre İstanbul, iki katlı tur otobüsü uygulamasını uzun vadeli ve kurumsal bir yapıyla sürdürebilen ender kentlerden biri. Diğer şehirlerde uygulamalar çoğunlukla sınırlı, dönemsel ya da tamamen sonlandırılmışken, İstanbul’daki deneyim Türkiye genelinde yaygınlaştırılabilecek bir model olarak değerlendiriliyor.
Araştırma, bu tür uygulamaların başarılı olabilmesi için yerel yönetim desteği, net işletme modelleri ve sürdürülebilir planlamanın şart olduğuna dikkat çekiyor.
İstanbul’daki İki Katlı Tur Otobüsleri (2003–2024)
Makale, İstanbul’un Türkiye’de en uzun süreli ve en kapsamlı iki katlı tur otobüsü uygulamasına sahip kent olduğunu rakamlarla ortaya koyuyor:
- Uygulamanın başlangıç yılı: 2003
- En yüksek otobüs sayısı: 17 adet (2017)
- 2022–2024 döneminde aktif otobüs sayısı: 10 adet
- En fazla turistik hat sayısı: 4 hat (2010–2011)
- Güncel hat sayısı: 2 turistik hat
- Sesli rehberlik dili: 8 dil
- Türkçe, İngilizce, Almanca, Fransızca, İspanyolca, Rusça, Arapça, Farsça
- Hop-on hop-off sistemi: Var (48 saat geçerli)
- Kadın çalışan oranı: %43 (yalnızca İstanbul için belirtilmiş)
Bu veriler, makaledeki Tablo 1 ve İstanbul başlığı altında açıkça sunulmuştur.
Türkiye Genelinde İki Katlı Tur Otobüsü Verileri
- “Akademik çalışmaya göre İstanbul’da iki katlı tur otobüslerinin sayısı 2017 yılında 17’ye kadar çıkarken, günümüzde 10 araçla hizmet veriliyor.”
- “Türkiye genelinde 2003–2024 yılları arasında yalnızca 10 şehirde iki katlı tur otobüsü uygulaması hayata geçirildi.”
- “Makalede yer alan verilere göre aktif uygulamaların yarısı İstanbul, Konya, Antalya, Nevşehir ve Sakarya’da sürdürülüyor.”
- Kaynak
- Aycil, S. (2026). Türkiye’de Turizm Amaçlı Çift Katlı Tur Otobüsü Uygulamaları: 2003–2024 Dönemi İncelemesi. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Karadeniz Turizm Araştırmaları Dergisi, 4(1), 1–17.