Plevne Kahramanı: Gazi Osman Paşa
Türk-Rus Savaşları ve Plevne Savunması
1877’de başlayan Türk-Rus Savaşları sırasında Osman Paşa, küçük bir kuvvetle Plevne’ye ulaştı ve 5 ay boyunca Rus ordusuna karşı büyük bir kahramanlık gösterdi. Bu başarısı, tüm dünyada yankı uyandırdı. İkinci Plevne zaferi sonrasında Sultan II. Abdülhamid tarafından gazilik unvanı ve Nişan-ı Osmanî ile ödüllendirildi.
Plevne kuşatması sırasında yiyecek ve ilaç sıkıntısı nedeniyle askerlerin açlık çekmesi ve yaralanmalar yaşanması, Paşa’yı teslim olmaya zorladı. Rus Çarı II. Aleksandr, Osman Paşa’ya şu sözleri söyledi:
“Paşa, teslim olmak zorunda kaldığınız için asla üzülmeyiniz. Memleketinizi kahramanca savundunuz. Asla esir sıfatıyla kabul edilmiyorsunuz.”
IKİNCİ ABDÜLHAMİT’İN DUASINI ALDI
Evet, Osman Paşa’nın Plevne Savunması sırasında gösterdiği kahramanlık, Osmanlı Padişahı II. Abdülhamid tarafından büyük bir takdirle karşılanmıştır. Paşa’nın esir düştüğü dönemde, Sultan Abdülhamid ona şu sözleri söylemiştir:
“Gel benim kahraman oğlum, Osmanım. Berhudar ol. Sen benim yüzümü ağarttın. İki cihanda da yüzün ak olsun.” Bu ifadeler, Sultan Abdülhamid’in Osman Paşa’ya duyduğu derin saygıyı ve onun kahramanlığını nasıl yücelttiğini göstermektedir. Ayrıca, Osman Paşa’nın İstanbul’a dönüşü büyük bir törenle kutlanmış ve Fatih Camii avlusunda kendisi için bir türbe inşa edilmiştir. Sultan Abdülhamid, Paşa’nın hatırasını yaşatmak için bu türbeyi bizzat yaptırmıştır.
Ayrıca, Sultan Abdülhamid, Gazi Osman Paşa’nın oğlu Kemaleddin Paşa’yı, kendi kızı Zekiye Sultan ile evlendirmiştir. Bu evlilik, iki ailenin dünürlük ilişkisini pekiştirmiştir
Erken Yaşamı ve Ailesi
Gazi Osman Paşa, 1832 yılında Tokat’ta dünyaya gelmiştir. Çocukluğu Tokat’ta geçerken, babası İstanbul’da çalışmaktaydı. 7 yaşında annesi Şakire Hanım ve eniştesi Süleyman Efendi ile İstanbul’a taşınan Osman, Cihangir’deki evlerine yerleşti.
Eğitim Hayatı
İlk öğrenimine aynı mahalledeki sübyan mektebinde başladı. Bu sırada dayısı Hüseyin Efendi, Kuleli Askeri İdadisi’nde ders vermekteydi. Dayısının yönlendirmesiyle 1844 yılında Kuleli Askeri İdadisi’ne geçti.
Eğitimini tamamladıktan sonra, Fransa’daki Saint-Cyr Askeri Okulu örnek alınarak kurulan Mekteb-i Ulum-i Harbiye’de tahsiline devam etti. Osman Paşa, meslek dersleri dışında tarih kitapları okumayı çok seven başarılı bir öğrenci oldu. 1852 yılında teğmen rütbesiyle mezun oldu ve kurmay (Erkan-ı Harb) sınıfına ayrıldı.
İlk Harp Tecrübeleri ve Askeri Başarıları
İlk askeri deneyimini Kırım Savaşı sırasında kazandı. Bu tecrübeleri sayesinde yüzbaşılığa terfi etti. 1856 Paris Antlaşması sonrası İstanbul’da Erkan-ı Harbiye Dairesi’nde gösterdiği titiz çalışmalar nedeniyle kolağalığı (yarbay) rütbesine yükseldi.
Daha sonra Anadolu’nun haritasını çıkarmakla görevlendirilen heyette görev aldı. Ardından Rumeli Yenişehir’de toplanan askeri birliğin Erkan-ı Harbiye reisliği, Hassa Ordusu’na bağlı alaylarda tabur komutanlığı görevlerinde bulundu ve binbaşılığa terfi etti.
İsyanları Bastırması
Osman Paşa, bu dönemde Osmanlı topraklarında çıkan birçok isyanı bastırdı. Cebelilübnan ve Girit isyanlarını başarıyla bastırdı. Girit’teki hizmetleri sırasında Serdar-ı Ekrem Paşa’nın takdirini kazanarak miralay (albay) rütbesine yükseldi ve üçüncü rütbeden bir Mecidiye Nişanı aldı.
Yemen’deki isyanları da bastırarak tuğgeneral rütbesine yükseldi. 1871’de sağlık sorunları nedeniyle İstanbul’a döndü. Kısa bir istirahatten sonra Manastır’daki Üçüncü Ordu Redif Liva Komutanlığı’na, 1873’te ise Karadağ ve Sırbistan sınırlarındaki Yenipazar Komutanlığı’na atandı. Bu başarılarından ötürü tümgeneral rütbesine yükseldi. Daha sonra İstanbul Merkez Komutanlığı, Arnavutluk Şkodra Kuvvetleri Komutanlığı ve Bosna Kuvvetleri Komutanlığı görevlerinde bulundu. 1875’te Erzurum’daki Dördüncü Ordu Askeri Meclis Reisliği’ne nakledildi.
Meraklısına Not
-
Osman Paşa, 1900 yılında İstanbul’da vefat etmiştir.
-
Plevne Savunması, Temmuz-Kasım 1877 tarihleri arasında gerçekleşmiştir.
-
Bazı görev ve rütbe kronolojileri, Osman Paşa’nın başarılarının tam olarak anlaşılması için önemlidir.
Kaynakça:
https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/613335