Fahri Sarrafoğlu(İstanbul Seyyahı)
İstanbul’un fethinden önce alışık olduğumuz mimari tarz elbette Bizans mimarisidir. Ama geçtiğimiz günlerde Küçükyalı’da bir harabe gördük acaba burası neymiş daha önce diye bir araştırma yaptığımızda. Bu harabenin aslında Abbasi saraylarından örnek alınarak yapıldığını öğrendik. Bize bu konularda bilgi veren değerli hocamız Merhum Semavi Eyice’yi hem rahmetle anıyor hem de teşekkür ediyoruz. İşte İstanbul’daki Abbasi sarayının detayları:
ABBASİ SARAYINDAN ESİNLENEN BRYAS SARAYI
İslam sanatının Bizans sanatına tesirlerinden bahsedildiğinde hatıra gelen ilk örneklerden biri ve en tanınmışı hiç şüphesiz BRYAS Sarayıdır. 9. yüzyılın ilk yarımında Bağdat Sarayı’nın örnek alınması ile yapılan bu Bizans sarayının günümüze kadar gelen kalıntılarını görüyoruz Küçükyalı semtinde. Bugünkü Bostancı ile Maltepe arasında Küçükyalı denilen yerde oldukça geniş ölçüde bir lisans harabesi vardır. Semavi Eyice’ye göre göre burası Bryas Sarayının olduğu yer. İslam alemi ile Bizans medeniyeti arasındaki tesirlerin en canlı örneği olması gereken ve aynı zamanda Bizans tarihinin sanat tarihi bakımından karanlık bir safhası olan resim kıranlar yani ikonacılık devrinde yapıldığı için bu saray oldukça önemli.
NEDEN ABBASİ SARAYI?
Bizans İmparatoru Theophilos hocası Synkellos İoannes Grammatikos’u Araplar ile yaptığı devamlı savaşlar sırasında 832’ye doğru Bağdat’a Abbasi halifesi Memnun nezdinde elçi göndermişti. Dönüşünde İstanbul patriği olan ve bu makamı 842’ye kadar muhafaza eden İoannes, Bizans’a döndüğünde Bağdat sarayın o derece methetmiştir ki hayran kalan İmparator Abbasi saraylarının resimlerini getirterek derhal Patrikoz adındaki bir şahsa bu sarayı yaptırtmıştır. Bu sarayın inşasında yakınında ilk çağdan kalma bir tapınağın enkazının kullanıldığında kaynaklar tarafından haber verilmektedir.
Eski haritalarda Burası ve harabenin bulunduğu yer Başıbüyük Yalısı olarak isimlendirilmiştir Küçükyalı ise daha çok ileride Maltepe yakınlarındadır. Ancak bugün harabenin içinde bulunduğu iskan yerinin resmi adı Küçükyalı olmuştur. Gerek karakol ve muhtarlık gerek tren istasyonu bugün bu adı taşımaktadır. Caddeden bakıldığında muntazam bir Tepe manzarası gösteren tümseğin ortası büyük bir çukur halinde olup Burası ortası çökmüş olan dikdörtgen biçimindeki bir Sarnıç’tır
SARAY YANINDA MANASTIR
Vaktiyle J Von Hammer tarafından ortaya atılan ve ondan sonra da birçok yazar tarafından kabul edilen görüş Küçükyalı’daki Bizans harabesinin Bizans devrinin Setrion manastırın izleri olduğu yolundadır.
TÜRKİYE’NİN İLK ARKEOLOJİK PARKI OLACAK
Bizans İmparatoru Mihail I Rangabes’in oğlu Ignatios tarafından 9. yüzyılda inşa ettirilen Satyros Manastırı, Küçükyalı’da Türkiye’nin ilk arkeolojik parkı olacak. Uzun yıllar Bizans Sarayı olarak bilinen alanı İtalyan Profesör Alessandra Ricci başkanlığındaki arkeologlar, Maltepe Belediyesi’nin desteğiyle dört yıldır inceliyor.
Çalışmalardan ve belgelerden elde edilen bilgilere göre manastırın mimarisinde güçlü İslam sanatı etkileri var. Kare-haç planlı kilisenin ana girişinin, sarnıcın üstüyle birlikte çöktüğü sanılıyor. Kazılardan çıkan ve İstanbul Arkeoloji Müzesi’nde koruma altına alınan testi, korniş ve mozaikler, yapının kubbesinin mozaiklerle, tabanının ise mermer kaplı olduğunu ortaya çıkardı.
Kaynak:
ISTANBUL’DA ABBAS~~ SARAYLARININ BENZERI OLARAK YAPILAN B~R BIZANS SARAYI BRYAS SARAYI Doçent Dr. SEMAVI EY~CE
https://evvelzamanistanbulu.wordpress.com/2014/09/08/kucukyali-satyros-manastiri-ve-bryas-sarayi/